عالم ماده و ارقام و نقوش مسطور در صفحات آفاق و انفس ، ظهور كلمه كن وجودى و رحمت امتنانى و فيض مقدسند . از آنچه كه ذكر شد ، كتاب تكوينى شامل مرتبهء احدى و واحدى و مرتبهء فيض مقدس است ، و مراتب كتبى را كه مصنف علامه ذكر نمود از عقل اول تا هيولاى اولى ، مراتب ظهور مرتبه سوم از كتب الهى مىباشند . كتاب بتقسيم ديگر بكتاب آفاقى و انفسى نيز تقسيم مىشود . كتاب آفاقى را باعتبار بسط وجود و تفاصيل صور و آيات و احكام كتاب فرقانى و كتاب انفسى را باعتبار احديت جهات و بساطت ذات و جمعيت وجود و كمالات وجود كتاب قرآنى ناميده‌اند . وجه تسميه به كتاب انفسى آنست كه اين كتاب منسوب بنفوس و صحايف ارواح است . هر يك از كتب آفاقى و انفسى ، مشتمل است بر كتابهاى ديگر ، مثل آنكه كتاب آفاقى منقسم مىشود بكتاب جبروتى عقلى الهى « كه أمّ الكتاب و فصل الخطاب » نيز به آنها اطلاق شده است و آن عبارت است از عقل اول و ممكن اشرف و نور حضرت ختمى مرتبت ، بلكه جميع عقول طولى و عرضى و مثل افلاطونى كه عقول طوليه را جبروت اعلى و عقول عرضيه را جبروت اسفل و قضاء تفصيلى أمّ الكتاب و عالم آنها را عالم جبروت مىنامند و ملكوت اعلى كه عالم نفوس قدسيه باشد از كتب الهيّه است . و همچنين كتاب بر موجودات عالم ملكوت ديگر كه عالم برزخ و خيال منفصل باشد ، اطلاق مىشود و بر كِتابٍ مَسْطُورٍ فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ كه عالم اجسام و هيولى و ماده باشد ، نيز اطلاق شده است . كتاب انفسى تقسيم مىشود به عليينى و سجينى : « كَلَّا إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ كِتابَ الفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٍ » . كتاب عليين منقسم مىشود باعلى عليين ، « كه كتاب وجود حقيقت محمديه و اولاد طاهرين او عليهم السلام » باشد ، چون مطلع كتاب وجود آنها عالم احديت و تعين اول است و منتهاى آن عالم ماده و حسّ ، و ظهور آنها در عالم بشريت باعتبار تلبّس به ماده جسمانى كتاب حقيقت محمديه « ص » ذات احديت است . باعتبار رسيدن آنها بمقام